Lutowanie rur miedzianych w pionie wymaga kontroli grawitacji i kapilarności, by spoiwo nie spływało. Stosuj w instalacjach pionowych wodnych, grzewczych lub gazowych – kluczowe jest przygotowanie i technika.
Przygotowanie do lutowania pionowego
- Cięcie i fazowanie: Obcinakiem tnij prosto, gratownikiem stwórz stożek (kąt 15-30° wspomagający kapilarność).
- Oczyszczanie: Czyścik/szczotka usuwa tlenki z rury i kielicha (zewnątrz/głęboko wewnątrz).
- Odtłuszczenie: Acetone lub spirytus – tłuszcze blokują zwilżanie.
Nasuń rurę do kielicha na 80-90% głębokości.
Wybór spoiwa i topnika
- Miękkie (wodne/CO): Sn97Cu3 (230-250°C) z pastą topnikową.
- Twarde (gaz/wysokie ciśnienie): CuP6 (710-820°C) – fosfor sam działa jak topnik .
- Topnik w żelu lepiej przylega w pionie.
Technika lutowania w pionie krok po kroku
- Zabezpieczenie: Drut miedziany lub opaska zapobiega wysuwaniu rury.
- Topnik: Cienka warstwa na rurze i kielichu (od dołu do góry).
- Grzanie: Palnik gazowy (MAPP/propan) – zacznij od dołu kielicha, okrężnie w górę (kąt 45°).
- Spoiwo: Przybliż lut od dołu – kapilarność wciągnie w górę (nie dolewać z góry!).
- Kontrola: Pierścień lutu równomierny wokół – ostudź pionowo .
Czas grzania: 20-40 sek/rura ø15-22mm.
Najczęstsze błędy w pionie
- Spływanie lutu: Zbyt szybkie grzanie – podgrzewaj stopniowo.
- Napełnienie <100%: Brudna powierzchnia – oczyść dwukrotnie.
- Pęknięcia: Przegrzanie – monitoruj kolor miedzi (czerwony max).
Podsumowanie
W pionie kluczem jest fazowanie, opaska i grzanie od dołu. CuP6 dla twardego, SnCu3 z topnikiem dla miękkiego. Test ciśnieniowy obowiązkowy.
Piotr Kęska
Specjalista do spraw szkoleń OSZ Omega