Przepisy antysmogowe stopniowo ograniczają możliwość korzystania ze starych kotłów, pieców i innych urządzeń spalających węgiel lub drewno. Nie obowiązuje jednak jeden wspólny termin dla całej Polski. Każde województwo może wprowadzać własny harmonogram, dlatego przed wymianą ogrzewania warto sprawdzić uchwałę obowiązującą w miejscu zamieszkania.
Przykładowo w województwie śląskim od 1 stycznia 2026 roku nie można już użytkować kotłów pozaklasowych, niezależnie od roku ich produkcji. Inne terminy dotyczą kotłów klasy 3 i 4. W Małopolsce takie urządzenia mogą być użytkowane do końca 2026 roku.
Nie każdy piec kaflowy musi być natychmiast usunięty. W części regionów dalsze użytkowanie miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń jest możliwe, jeżeli spełniają wymagania ekoprojektu, osiągają określoną sprawność lub zostaną wyposażone w odpowiednie urządzenia ograniczające emisję. Ostateczna ocena zależy więc od konstrukcji pieca i lokalnych przepisów.
Co grozi za korzystanie z niedozwolonego źródła ciepła?
Uchwały antysmogowe są aktami prawa miejscowego, a nie jedynie zaleceniami. Kontrolę mogą przeprowadzić między innymi upoważnieni pracownicy gminy lub straż miejska. Za użytkowanie instalacji niezgodnej z obowiązującymi wymaganiami może zostać nałożony mandat, a w przypadku postępowania sądowego grzywna może sięgnąć 5000 zł.
Dlatego przed kolejnym sezonem grzewczym należy ustalić klasę kotła, sprawdzić dokumentację urządzenia oraz termin jego obowiązkowej wymiany.
Ogrzewanie elektryczne – najprostsza modernizacja
Grzejniki konwektorowe, panele elektryczne lub maty grzewcze można zamontować bez budowy komina i instalacji hydraulicznej. To jedna z najłatwiejszych metod odejścia od starego pieca, szczególnie w małym mieszkaniu.
Niski koszt zakupu nie zawsze oznacza jednak tanią eksploatację. W nieocieplonej kamienicy, przy wysokich pomieszczeniach i nieszczelnych oknach zużycie energii może być znaczne. Przed zamontowaniem kilku urządzeń trzeba również sprawdzić stan instalacji elektrycznej i dostępną moc przyłączeniową.
Pompa ciepła powietrze–powietrze
Klimatyzator z funkcją grzania może działać jak pompa ciepła powietrze–powietrze. Zamiast zamieniać energię elektryczną bezpośrednio w ciepło, pobiera energię z powietrza zewnętrznego. Dzięki temu w odpowiednich warunkach ogrzewanie może być efektywniejsze niż przy użyciu zwykłych grzejników elektrycznych.
Klasyczny system typu split wymaga jednak agregatu na elewacji, balkonie lub dachu. W kamienicy jego montaż może zostać ograniczony przez wspólnotę mieszkaniową, warunki techniczne albo zalecenia konserwatora zabytków.
Monoblok 2w1 bez jednostki zewnętrznej
Tam, gdzie montaż klasycznego agregatu nie jest możliwy, alternatywą może być urządzenie monoblokowe. Wszystkie najważniejsze podzespoły znajdują się w jednej obudowie zamontowanej wewnątrz mieszkania.
Monoblok:
- ogrzewa pomieszczenie na zasadzie pompy ciepła,
- chłodzi je w okresie letnim,
- nie wymaga dużego agregatu na elewacji,
- może zastąpić dwa oddzielne urządzenia.
Do montażu potrzebne są najczęściej dwa otwory w ścianie, przez które pobierane i odprowadzane jest powietrze. Brak agregatu ogranicza ingerencję w wygląd budynku, ale nie zawsze eliminuje formalności. Wykonanie otworów w ścianie zewnętrznej może wymagać zgody wspólnoty, zarządcy lub konserwatora.
Czy jedno urządzenie wystarczy do ogrzania mieszkania?
Zależy to od mocy urządzenia, układu lokalu i strat ciepła. Monoblok zamontowany w salonie może skutecznie ogrzewać główną strefę mieszkania, lecz ciepło nie zawsze dotrze równomiernie do zamkniętej sypialni lub łazienki.
W takich warunkach praktycznym rozwiązaniem jest układ łączony: pompa ciepła 2w1 odpowiada za podstawowe ogrzewanie, natomiast niewielki grzejnik lub mata elektryczna dogrzewa wybrane pomieszczenia. Dodatkowe źródło ciepła może być przydatne również podczas silnych mrozów.
Jak wybrać nowe ogrzewanie?
Przed podjęciem decyzji należy sprawdzić:
- wymagania uchwały antysmogowej w danym województwie,
- stan izolacji, okien i ścian,
- powierzchnię oraz wysokość pomieszczeń,
- możliwości techniczne instalacji elektrycznej,
- zgodę na ingerencję w ścianę zewnętrzną,
- przewidywane koszty całego sezonu.
Najtańsze urządzenie nie zawsze będzie najtańszym źródłem ciepła. W małym lokalu wystarczające może być proste ogrzewanie elektryczne. Przy regularnym użytkowaniu korzystniejszy może okazać się monoblok pracujący jak pompa ciepła, wspomagany ogrzewaniem punktowym.
Piotr Kęska
Specjalista do spraw szkoleń OSZ Omega