4,8

(32) 740 99 00

Pon. - Pt.: 8:00 - 16:00

Wyślij email

Odpisujemy do 24h

4,8

TLEN – podstawowe informacje i zagadnienia związane z napełnianiem butli gazami technicznymi

Przedstawiamy podstawowe zagadnienia dotyczące tlenu. Z tego wpisu dowiesz się jakie jest bezpieczne stężenie tlenu, poznasz właściwości fizyczne i chemiczne, a także jego wybuchowość. Opisujemy również zasady bezpiecznej pracy z instalacjami tlenowymi.

Na wstępie poznać należy jaki ma wpływ stężenie tlenu na bezpieczeństwo przy napełnianiu butli gazami. Prace z tlenem można wykonywać przy stężeniu 18 do 22%. 

Stężenie poniżej 18% zagraża objawami typowymi dla niedotlenienia organizmu, jak np. szybszy oddech, zmęczenie. W skrajnych przypadkach może dojść do utraty przytomności i zgonu z uduszenia. Do przypadku zbyt niskiego stężenia tlenu w powietrzu może dojść przez wyparcie tlenu przez ulatniający się inny gaz z instalacji przy nieskutecznej wentylacji lub przez zużycie tlenu w pomieszczeniu do reakcji chemicznej, np. spalania.

Stężenie powyżej 22% ma ujemny wpływ na organizm, ale w tym przypadku największym zagrożeniem jest możliwość samoistnego zainicjowania procesów spalania wielu substancji, nawet tych uważanych za niepalne. Spalanie to przebiega często gwałtownie i wybuchowo.

Przykładowo, pracownik przebywający w natlenionym miejscu po wyjściu z pomieszczenia na dwór odpala papierosa myśląc, że opuścił miejsce zagrożone. Tymczasem całe jego ubranie gwałtownie zapala się a pracownik jest narażony na olbrzymie poparzenia.

Przyczyną takiego stanu rzeczy jest nagromadzenie stężonego tlenu w ubraniu i pod nim. Do samorzutnego zapłonu może również dojść w przypadku kontaktu tlenu z zabrudzonym smarami lub tłuszczami ubraniem roboczym. Dlatego w instalacjach tlenowych nie stosuje się uszczelnień z wykorzystaniem smarów węglowodorowych lub z zawartością tłuszczów.

 

Czym jest tlen i jak jest on zaklasyfikowany wg stosowanych podziałów?

Tlen jest gazem niepalnym, lecz podtrzymującym palenie. Występuje w powietrzu w postaci cząstek składających się z dwóch atomów (O2). Tlen tworzy związki chemiczne ze wszystkimi pierwiastkami oprócz metali szlachetnych (złoto, platyna) i gazów obojętnych (hel, argon). Wywołuje reakcje zwane reakcjami utleniania i powoduje przy tym zjawisko wydzielania się ciepła (czyli reakcje egzotermiczne).

Tlen gazowy techniczny jest gazem bezbarwnym, bez smaku i bez zapachu. Jest nieco cięższy od powietrza, temp. skraplania tlenu wynosi 182, 9° C, temp. krytyczna – 118,8° C, temp. zamarzania – 218° C, ciśnienie krytyczne 51,85 bar.

Tlen – gaz sprężony.

Pierwiastek najbardziej rozpowszechniony w przyrodzie, występuje w stanie wolnym w atmosferze jako składnik powietrza (stanowi ok. 21% jego objętości) oraz w formie związanej w wodzie, w minerałach jako składnik litosfery (ok. 46% jej masy), w organizmach roślinnych i zwierzęcych.

Ponadto gwałtownie przyspiesza spalanie. Materiały używane przy pracach związanych z obsługą butli nie powinny być zaolejone lub zatłuszczone.

 

Fizyczne i chemiczne właściwości tlenu?

Postać fizyczna,

barwa, zapach: Gaz bezbarwny, bezzapachowy, bez właściwości ostrzegawczych

Masa cząsteczkowa: 32

Temperatura wrzenia: -183 °C

Temperatura topnienia: -219 °C

Temperatura krytyczna: -118 °C

Prężność par: nie ma zastosowania

Rozpuszczalność mg/l wody: W wodzie 39 mg/l

Gęstość względna: 1,1 (powietrze = 1)

Temperatura samozapłonu: nie ma zastosowania

Inne dane: Gaz/para cięższe od powietrza. Może koncentrować się w pomieszczeniach zamkniętych, w szczególności na/lub pod poziomem terenu.

 

Z jakimi materiałami lub substancjami tlen może tworzyć mieszanki wybuchowe?

Tlen sprężony powyżej 30 bar ma niebezpieczne własności, ponieważ przy zetknięciu ze związkami organicznymi, jak tłuszcze, oleje i inne węglowodory lub z ciałami palnymi, jak wełna, wata itp. utlenia się w sposób gwałtowny (wybuchowy) w normalnej temperaturze otocznia, pomimo że temp. zapłonu tych ciał jest wyższa (w granicach od 30°C do 400°C). Tlen w bezpośrednim zetknięciu z tłuszczami i smarami łączy się z nimi w sposób wybuchowy. Materiały używane przy pracach związanych z obsługą butli nie powinny być zaolejone lub zatłuszczone.

 

Jak otrzymujemy tlen?

Tlen do celów przemysłowych otrzymuje się głównie z powietrza, do celów laboratoryjnych potrzebnych w mniejszych ilościach może być otrzymywany przez elektrolizę wody. Tlen dla potrzeb przemysłowych otrzymuje się przez skroplenie powietrza (w temp. około -200°C) przy zwiększonym ciśnieniu i rektyfikacji, przy której następuje oddzielenie azotu od tlenu. Przy rektyfikacji wykorzystuje się różnice temp. parowania ciekłego azotu (-195,8°C) i ciekłego tlenu (-182,9“C), Tlen otrzymywany z powietrza droga u rektyfikacji jest tlenem technicznym używanym do celów spawalniczych i procesów pokrewnych oraz cięcia metali.

Jakość tlenu, którym napełniane są butle określony jest w normach:

– PN-C-84910 – tlen sprężony,

– PN-C-84911 – tlen skroplony.

 

Zasady bezpiecznej pracy przy instalacji tlenowej

  1. Zbiorniki przenośne i magazynowe oraz instalacje, w których może znajdować się tlen lub jego mieszanina z innymi gazami, powinny być chronione przed substancjami ropopochodnymi i tłuszczami.
  2. Materiały smarne, uszczelniające i czyszczące stosowane w instalacjach tlenowych, powinny posiadać świadectwo producenta zezwalające na ich użycie.
  3. Przeprowadzenie czyszczenia instalacji tlenowej powinno być potwierdzone na piśmie przez osobę wykonującą te prace.
  4.  Pracownicy zatrudnieni przy instalacji tlenowej powinni posiadać odzież ochronną wolną od zabrudzeń olejami i smarami.
  5. W przypadku zanieczyszczenia olejami i smarami podłogi pomieszczenia, w którym znajduje się instalacja tlenowa, zanieczyszczone miejsce należy zmyć gorącą wodą z detergentami i wysuszyć.

 

Mamy nadzieję, iż powyższe informacje pomogą nam wstępnie zapoznać się z zagrożeniami występującymi podczas pracy z tlenem. Natomiast osoby pragnące zgłębić informacje dotyczące pracy z tlenem zapraszamy na kurs napełniania butli gazami sprężonymi i skroplonymi, gdzie postaramy się rozszerzyć i zgłębić niebezpieczeństwa związane podczas pracy z gazami technicznymi. 

Zaprasza zespół wykładowców Ośrodka Szkolenia Zawodowego OMEGA.

Oceń

PODZIEL SIĘ POSTEM